Je ziet op Marktplaats twee tweedehands koelkasten staan. Eén is tien jaar oud en kost 60 euro. De andere is drie jaar oud en de verkoper vraagt er 150 euro voor. Dat verschil van 90 euro voelt meteen groot, maar de vraag is of de goedkoopste optie ook de voordeligste is als je een jaar verder bent. Wij van Beslisser.nl zien deze vergelijking vaak terugkomen, en het antwoord zit vrijwel altijd in het stroomverbruik. Hieronder zetten we de werkelijke kosten naast elkaar, zodat je een keuze kunt maken op basis van het volledige plaatje.
De aanschafprijs is maar één getal
Een koelkast koop je één keer, maar hij draait dag en nacht, jaar in jaar uit. Het energieverbruik van een koelkast telt daardoor zwaarder mee dan bij de meeste andere huishoudelijke apparaten, en is een van de belangrijkste specificaties waarop je echt moet letten. Toch kijken de meeste mensen bij een tweedehandskoop vrijwel alleen naar de prijs op het briefje. Dat is begrijpelijk, maar bij koelkasten is dat een misrekening die je jaren achtervolgt.
Het goede nieuws: je hoeft geen energie-expert te zijn om dit zelf door te rekenen. Je hebt alleen het jaarverbruik in kWh nodig, de huidige stroomprijs en een rekenmachine. Meer niet.
Hoeveel scheelt een koelkast van 2016 met een van 2023 in verbruik?
De efficiëntie van koelkasten is de afgelopen tien jaar flink verbeterd, mede door aangescherpte Europese normen. Een gemiddelde vrijstaande koelkast met vriesvak uit 2016 verbruikt ruwweg 250 tot 350 kWh per jaar. Een vergelijkbaar model uit 2023 zit eerder op 100 tot 180 kWh per jaar. Dat is een verschil van 100 tot 200 kWh per jaar, en bij grote modellen kan het nog verder oplopen.
Ter referentie: een gemiddeld Nederlands huishouden betaalt momenteel ongeveer 0,32 euro per kWh. Dat is een globale richtprijs; jouw exacte tarief staat op je energiecontract of rekening.
| Leeftijd koelkast | Typisch jaarverbruik (kWh) | Jaarkosten stroom (bij €0,32/kWh) |
|---|---|---|
| Circa 10 jaar oud (2016) | 250 tot 350 kWh | €80 tot €112 |
| Circa 3 jaar oud (2023) | 100 tot 180 kWh | €32 tot €58 |
Het verschil in jaarlijkse stroomkosten loopt dus op tot ruwweg 50 tot 70 euro per jaar. Over vijf jaar is dat 250 tot 350 euro extra die de goedkopere koelkast je kost, bovenop de aanschafprijs.
Het energielabel correct lezen bij een tweedehands exemplaar
Hier zit een veelgemaakte fout. Vóór maart 2021 gebruikte Europa een schaal met A+, A++ en zelfs A+++. Daarna is overgestapt op een nieuwe schaal van A tot G. Die twee systemen zijn niet vergelijkbaar. Een koelkast met label A++ uit 2016 is in de nieuwe schaal vaak een D of zelfs een E. Een koelkast die in de nieuwe schaal een B heeft, was vroeger A+++.
Als je een tweedehands koelkast bekijkt met het oude label, vertaal dat label dan niet één-op-één naar de huidige standaard. De klasse zegt je weinig; het getal in kWh per jaar op het label zegt je alles. Focus altijd op dat getal.
Zelf berekenen in drie stappen
Stap 1: Zoek het jaarverbruik op. Dit staat op het energielabel van de koelkast, vaak als een getal in kWh per jaar. Als het label ontbreekt of onleesbaar is, kun je ook de ouderdom en slijtage van het apparaat controleren maar zoek vooral het modelnummer op via de Europese EPREL-database (eprel.ec.europa.eu) of via de website van de fabrikant. Veel merken hebben ook een ondersteuningspagina waar je het type kunt intypen.
Stap 2: Vul jouw stroomtarief in. Check je energierekening of je leveranciersportaal voor het actuele tarief per kWh. Vermenigvuldig dat getal met het jaarverbruik uit stap 1. Dat is je jaarlijkse stroomkost voor die koelkast.
Stap 3: Vergelijk met de aanschafprijs van het alternatief. Bereken het verschil in jaarlijkse stroomkosten tussen de twee opties. Deel vervolgens het prijsverschil in aanschaf door dat jaarlijkse verschil. De uitkomst is de terugverdientijd in jaren.
Voorbeeld: de 3 jaar oude koelkast kost 150 euro, de 10 jaar oude 60 euro. Prijsverschil: 90 euro. Verschil in stroomkosten: 60 euro per jaar. Terugverdientijd: 90 gedeeld door 60 is 1,5 jaar. Daarna bespaar je elk jaar 60 euro netto.
Wanneer wint de 10 jaar oude koelkast toch?
Er zijn situaties waarin de oudere koelkast wél de verstandige keuze is. Wij van Beslisser.nl zeggen het eerlijk: dit is niet altijd zwart-wit.
- Als de koelkast klein is (denk aan een hotelkastje van 50 liter of minder), is het absolute verschil in verbruik beperkt, en telt de aanschafprijs zwaarder.
- Als je de koelkast maar tijdelijk nodig hebt, bijvoorbeeld voor een huurwoning waar je nog een jaar woont, haal je de terugverdientijd niet.
- Als de 3 jaar oude variant ongewoon duur geprijsd is of een stuk groter, klopt de vergelijking niet meer.
In die gevallen kan de goedkopere oude koelkast prima de juiste keuze zijn, mits je je bewust bent van de hogere maandelijkse stroomkosten.
Wanneer is de recentere tweedehands koelkast de slimmere koop?
Als de terugverdientijd onder de twee jaar ligt en je verwacht de koelkast langer te gebruiken, kies dan voor de nieuwere variant. De vuistregel die wij hanteren: bij een gepland gebruik van drie jaar of langer, en een terugverdientijd van twee jaar of korter, is de energiezuinigere koelkast in vrijwel alle gevallen goedkoper over de hele periode.
Een concreet voorbeeld: stel je koopt de 3 jaar oude koelkast voor 150 euro en gebruikt hem zeven jaar. Na anderhalf jaar heb je het prijsverschil terugverdiend. De resterende vijfenhalf jaar bespaar je 60 euro per jaar, wat uitkomt op zo’n 330 euro extra in je zak ten opzichte van de goedkopere maar energievretende variant. Dat maakt de duurdere koelkast op de aanschafprijs in dit geval zo’n 240 euro goedkoper over de volledige looptijd.
Wat als het energielabel ontbreekt?
Dit is een veelvoorkomend probleem bij tweedehands koelkasten. Het label is leesgekrabd, verdwenen of simpelweg nooit meegeleverd. In dat geval zoek je het modelnummer op. Dat staat bijna altijd op een sticker aan de binnenkant van de koelkast, vaak op de zijwand of achter de groentelade. Typ dat nummer in op de EPREL-database of op een prijsvergelijkingssite als Tweakers of Coolblue, die vaak ook specificaties van oudere modellen bewaren. Vind je het nergens, vraag de verkoper dan expliciet om het jaarverbruik in kWh. Kan of wil hij dat niet geven, dan is dat op zichzelf al een signaal om voorzichtig te zijn.
Een koelkast van tien jaar oud kan je per jaar 50 tot 70 euro meer kosten aan stroom dan een exemplaar van drie jaar oud. Over meerdere jaren gebruik telt dat flink op, en de lagere aanschafprijs is dan allang ingehaald door de energierekening. Reken het door met de drie stappen in dit artikel: het kost je een paar minuten en geeft je een concreet getal om op te sturen. De goedkoopste sticker is zelden de goedkoopste koelkast.